Azpimarratzeko lotura komunitarioak bizitzari eusten dion sarea direla eta, askatzaileak direnean, errealitatea eraldatzeko gaitasuna dutela.

Komunitatea loturekin ehuntzen da. Harremanak ahultzen badira, bakardadea eta bazterketa areagotu egiten dira. Sendotzen badira, konfiantza, zaintza eta errealitatea eraldatzeko gaitasuna sortzen dira.

«[...] urrikalgarri bakarrik dagoena; eroriko balitz, ez bailuke izango nork jaso» (Ekl 4,10).

Loturak oinarri gisa

Loturak ez dira bizitzari gehitutako zerbait, haren funtsezko egitura dira. Pertsona bakoitza harremanetan iristen da mundura, eta istorio partekatuen bidez eraikitzen da. 

Loturak hausten direnean —prekarietatea, migrazioa, diskriminazioa edo isolamendua dela eta—, pertsonari egurats soziala baino ez zaio geratzen.

Komunitatea, orduan, loturak berreraikitzen diren espazio gisa agertzen da, pertsona bakoitzari gu kolektiboan dagokion lekua itzuliz.

Joaquín García Rocak (2006) gogorarazten duen bezala, bazterketa ez da gainditzen ondasunak edo eskubideak eskuratzearekin bakarrik, baizik eta “bizitza komunari eusten dioten loturak berreginez”.

Ildo beretik, Carolina del Olmok (2013) dio giza bizitzari amankomunean baino ezin zaiola eutsi: zaintza eta harremanak edozein proiektu kolektibo posible egiten duen azpiegitura ikusezina dira.

Loturek ere zentzua sortzen dute. Berehalakoa eta indibiduala lehenesten dituen gizarte batean, denboran iraungo duten harremanak lantzea ekintza kontrakulturala da. Elkartzea kalkuluaren aurrean elkarrekikotasunaren alde egitea da, eta axolagabekeriaren aurrean solidaritatearen alde egitea.

Eusten duten loturak

Harreman komunitarioek eusten diote bizitzari hauskortasun-uneetan. Eguneroko laguntzak erakusten du pertsona askok aurre egiteko indarra aurkitzen dutela bidea haien alboan egiten dutenen hurbiltasunari esker.

Entzutea, mahaia partekatzea, isiluneei eustea: konfiantza itzultzeko eta horizonteak irekitzeko gai diren eta zaintza-loturak eraikitzen dituzten keinu errazak. 

Fernando Vidalek (2021) proposatu du zaintza gizarte-sarea behetik berregiten duen “kultura publiko” gisa ulertzea.

Ikuspegi horretatik begiratuta, loturak zaintzea ez da aukerako keinu bat, zeregin politiko eta espiritual bat baizik: bizitza komunari eustea eta pertsona bakoitzaren harreman-duintasuna babestea eskatzen du.

Zentzu horretan, lotura komunitarioak ere gizatasun-eskola bat dira. Gogorarazten digute interdependentzia ez dela ahultasun bat, gure bizitzaren benetako izaera baizik. Hori aitortzeak gizatiarrago egiten gaitu, eta apaltasunez eta errukiz laguntzeko gai.

Eraldatzen duten loturak

Lotura oro ez da babeslea: badira zapaltzen edo mugatzen duten harremanak ere. Horregatik, askatu eta eraldatuko duten loturak sortzea da erronka.

Benetako giza komunitate bat ez da bere kideak sostengatzera mugatzen; autonomian,  herritartasunean eta duintasunean hazten laguntzen die.

Lotura eraldatzaile horiek antolatzeko, parte hartzeko eta elkarrekin jarduteko modu berriak sortzen dituzte.

“Adiskidetasun soziala”, Fratelli Tutti entziklikak hizketari eta adiskidetasun sozialari buruzko kapituluan garatzen duen moduan, ez da begikotasun hutsa: bakea eta justizia eraikitzen dituen lotura politikoa da.

Victoria Campsek (2018) planteatzen duenez, lotura etiko eta afektiboek ere eusten diote demokraziari: “afektu partekaturik gabe, ez dago guztion ongirik”.

Komunitatea, orduan, ez da babesleku bat bakarrik: eraldaketa-tailerra da, harremana justizia bihurtzen den eta elkarrekiko zaintza aldaketa-indar bihurtzen den lekua.