2. Blokea - 6. Fitxa
6. fitxa – Pertsonalizazioa ebaluatzea eta hari eustea
Zertarako balio du fitxa honek?
Azpimarratzeko pertsonalizazioa ez dela inprobisatzen eta ez dela bakarrik mantentzen: jarraitutasuna, berrikuspen etikoa eta denboran zehar pertsona bakoitzaren duintasunari eutsiko dion begirada arretatsua eskatzen ditu. Prozesuak ebaluatzea eta zaintzea da pertsonaren zentraltasuna errutinan desegingo ez dela bermatzeko modua.
Funtsezko ideia
Pertsonalizazioa ez da keinu puntual bat, baizik eta praktikak berrikusiz, inplikatutako ahotsak entzunez eta saiatuz mantentzen den estilo bat. «Beren egintzetatik antzemango diezue» (Mt 7,16), eta pertsona bakoitzak bere prozesuaren protagonista dela aitortzea da ekintzarik onena.
Garapena
Pertsonekin ebaluatzea: zaintzen duen arreta
Pertsona erdigunean jarri eta hari laguntzen ikasi ondoren, ezinbestekoa da aukera horri eustea, baita prozesuak ebaluatzeko eta berrikusteko moduan ere. Gizarte-ekintza orok du errutina bihurtzeko edo zentzua galtzeko arriskua emaitzetan soilik neurtzen denean. Francesc Torralbak (2018) gogorarazten digu laguntzaren arriskurik sakonena paternalismoa dela, zaintza-itxura hartuta, bestearen askatasuna ukatzen baitu azkenean.
Pertsonalizatzeak justu kontrakoa esan nahi du: autonomiarantz eta erantzukidetasunerantz laguntzea. Ebaluazioa, ikuspegi horretatik ulertuta, arretaz entzuteko eta elkarri aitortzeko ekintza bat da. Pertsonekin ebaluatzeak esan nahi du arretaz begiratzea, hitza itzultzea eta aitortzea nola eragiten duen prozesu bakoitzak haien ongizatean, itxaropenean eta bizi-zentzuan.
Ikuspegi etiko horretatik, ebaluazioa zaintza-praktika bihurtzen da, eta epaitu gabe zuzentzen, inposatu gabe indartzen eta partekatutako aurrerapenak ospatzen laguntzen du.
Komunitatean berrikustea: begirada etikoari eustea
Laguntzari ezin zaio eutsi norbanakoaren borondate onetik bakarrik. Gogoeta elkarrekin egin eta beren praktikak kontrastatuko dituzten taldeak behar ditu, pertsonalizazioa erantzukizun kolektiboa baita.
Anna Eva Jarabo Fidalgok (2021) planteatzen duen bezala, bere burua berrikusten ez duen komunitate batek ez du zaintzen: zaintzeak berekin dakar egiten duguna eta nola egiten dugun pentsatzea eta birpentsatzea. Komunitatean berrikusteak aukera ematen du despertsonalizatzen duten errutinak detektatzeko, ondo egindakoak aitortzeko eta prozesuak birbideratzeko.
Berrikuspen hori ez da burokratikoa, etikoa eta erlazionala baizik. Berekin dakar talde gisa galdetzea pertsona erdigunean jartzen jarraitzen dugun edo denborek eta presak eragozten diguten. Eztabaida komunitarioa —apaltasunez eta errespetuz partekatzen denean— esaten dugunaren eta egiten dugunaren arteko koherentziari eusteko bermerik onenetako bat da.
Jarraitutasuna eta konfiantza zaintzea
Pertsonalizazioari denboran zehar eusteak pertseberantzia eskatzen du. Laguntza-prozesuak ez dira linealak, ezta aurreikusteko modukoak ere: krisiak, isiluneak eta itxurako geldialdi-etapak bizi dituzte.
Carlos García de Andoinek (2021) gogorarazten digu inklusioa ez dela dekretatzen, landu egiten dela: pertseberantzia espirituala eskatzen du, urratsak berrikustea eta zaintzen jarraitzea, emaitzarik ez dagoenean ere. Baieztapen horrek laguntzaren espiritualtasun baten esentzia laburbiltzen du: egotea, irautea, berriro hastea.
Konfiantza zaintzea egonkortasuna eta koherentzia eskaintzea da; loturari eustea, baita lorpenak txikiak direnean edo pertsonak zailtasunak dituenean ere. Caritasen fede eta praktikatik abiatuta, horren adierazpena profesionaltasuna, samurtasuna eta itxaropen aktiboa batzen dituen egoteko modu bat da. Konfiantzari eustea pertsona bakoitzarengan bizi den bizi-promesan sinesteko modu bat da.
Gogoeta egiteko
1. Nola ziurta dezakegu Caritasen ditugun praktikek eta egiturek pertsonalizazioa bizirik mantenduko dutela denboran zehar?
2. Nola entzun dezakegu lagundutako pertsonen ahotsa ebaluazioaren funtsezko zati gisa?
3. Nola indartu dezakegu berrikuspen etikoa eta komunitarioa taldeen barruan?
4. Zer jarrerak edo keinuk laguntzen digute konfiantzari eta jarraitutasunari eusten mendekotasunik sortu gabe?
Denborak aurrera egin ahala pertsonalizazioa zaintzen jarraitzeko, proposatzen dizuegu eranskinean jasotako autoebaluazio-txantiloia erabiltzea. Horrekin, harrera- eta laguntza-estiloa modu kolektiboan berrikusi ahal izango dugu, eta prozesu bidezkoagoak eta pertsonalizatuagoak izango ditugu.
Aipua
«Guztion ongiak guztion bizitzari eragiten dio, eta zuhurtzia eta etengabeko zaintza eskatzen ditu» (EDSren laburpena, 164. zk.)