Ia ehun lagunek parte hartu zuten martxoaren 6an Caritas Gipuzkoak Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira antolatutako prestakuntza-jardunaldian. Topaketa Donostiako Gipuzkoako Medikuen Elkargo Ofizialean egin zen —bihotzez eskertzen diogu haien instalazioak utzi izana—, eta gure misioaren erdigunean dagoen errealitate batean gelditu, entzun eta sakontzeko gunea izan zen.

Izan ere, berdintasuna ez da gure ekintza sozialari gehitzen zaion gai bat; pertsona bakoitzaren duintasunaren partea, hortaz, gure Gizarte Ekintzaren Ereduaren muina. Goizean zehar, ahots eta begirada ezberdinek desberdintasunak emakume askoren bizitzan duen eragina hobeto ulertzen lagundu ziguten, bereziki egoera zaurgarriagoetan daudenena.

Aniztasuna kontutan hartu, hobeto laguntzeko

Jeanne Rolande Dacougna, Biltzen Integrazio eta Bizikidetza Zerbitzuko ordezkariak, ideia nagusi batetik abiatzera gonbidatu gintuen: “aniztasuna ez da sustatu beharreko zerbait, dagoeneko existitzen den errealitatea baizik”. Emakume migratuen kasuan, aniztasun hori elkarren artean gurutzatzen diren hainbat faktoretan agertzen da —jatorria, egoera administratiboa, sareak, itxaropenak edo bizitza-ibilbideak—, eta horiek guztiek sakon baldintzatzen dituzte haien prozesuak.

Emakume horietako askok “3P” deituriko lanetara jotzera behartuta ikusten dute euren burua: prekarioak, penagarriak eta arriskutsuak (peligrosas). Horri oztopo pertsonalak, familiarrak eta kulturalak gehitzen zaizkio, baita ikuspegi eurozentriko eta asimilazionistetatik abiatzen diren begiradak ere, haien errealitateen konplexutasuna ulertzeko gai ez direnak.
Horren aurrean, ikuspegi sistemiko baten beharra azpimarratu zuen Dacogunak, begirada estrukturala eta pertsonalizazioa uztartuko dituena, eta laguntza ematea ahalbidetuko duena asistentzialismoan erori gabe.

Emakumea erdigunean jartzearen garrantzia

Caritas Santiago de Compostelako Vagalume programatik, sexu-esplotazioaren eta salerosketaren biktima diren emakumeekin lan egiten duen Lourdes Pazok, errealitate horietan laguntzaren pertsonalizazioaren garrantzia azpimarratu zuen.

Gogorarazi zuen egoera horietan dauden emakume gehienek pobrezia, alternatibarik eza eta, askotan, egoera administratibo irregularra direla medio jarduten dutela. Estereotipoetatik urrun, ez da hautu aske baten ondorioa, baizik eta zaurgarritasun handiko testuinguruena. Izan ere, prostituzioan aritzen diren emakumeen %95 migratuak direla adierazi zuen, eta horietatik %85 egoera administratibo irregularrean daudela. Testuinguru horretan, harrera, errespetua eta emakume bakoitzaren erabakitzeko gaitasunaren aitortza jarri zituen erdigunean. “Laguntzea haiekin batera ibiltzea da, adingabeak balira bezala tratatu gabe”, gogoraraziz garrantzitsua dela eskubideetarako sarbidea bermatzea eta, askotan, konplexuak eta ez-linealak diren prozesuak sostengatzea. “Hori izan beharko litzateke ikuspegi abolizionistaren eta erregulazionistaren arteko lotura-puntua”, azpimarratu zuen.
Eztabaida horretan sartu gabe, Pazok irmo azpimarratu zuen klub batera sartzean ikusten duena “ez dela ikuspegi gizatiar batetik onargarria”.

Halaber, gizarte-sentsibilizazio handiagoaren beharra dagoela adierazi zuen —herritarrengan zein erakundeengan—, baita erantzun instituzionalak berrikustearena ere, askotan errealitate horietara egokitzen ez direlako.

Justizia soziala, ekologikoa eta genero-ikuspegia uztartzen dituen begirada

Geraldina Céspedes Teologian doktore eta misiolariaren ekarpenak desberdintasun horien erroei buruzko hausnarketa sakonago batera eraman gintuen.

Laudato Si’ entziklikatik abiatuta (Francisco aita santua), zeinak dioen “ez dira bi krisi desberdin, ingurumenekoa eta soziala, baizik eta krisi sozioambiental sakon bat”, Céspedesek adierazi zuen gaur egungo sufrimendu eko-humanoa emakumeen oihuaren eta lurraren oihuaren arteko nahasketa dela, eta bi errealitateek aldaketa sistemiko bat eskatzen dutela. Hori da berak “kaiola batetik bi txori batera askatzea” deitzen duena. Bere hausnarketa ekofeminismoaren baitan kokatzen da; emakume pobretuekin lotutako korrontea, nekazaritzaren eta ugalketaren apropiazio patriarkalaren ondorioz sortu dena da —Lurraren gainesplotazioa eta emakumeen sexualitatearen ustiapena—.

“Androzentrismotik biozentrismora (edo ekozentrismora) igaro behar dugu”, adierazi zuen. Bide horretan, gure imajinarioa, sinesmenak eta praktikak berrikustera gonbidatu gintuen, baita Elizaren baitan ere, beharrezkoa den eraldaketaren parte gisa.

Gizonen inplikazioa, ezinbesteko erronka

Jardunaldia osatzeko, Josetxo Riviereren (Gizonduz, Gizonen eta Maskulinitateen inguruko Lanerako Euskal Zerbitzua) ekarpena izan genuen, eta hark azpimarratu zuen gizonen inplikazioa ezinbestekoa dela berdintasuna lortzeko bidean.

“Berdintasunak gizonen inplikazio aktiboa eskatzen du”, nabarmendu zuen, eta gogorarazi zuen komunitate bidezkoago baterantz aurrera egiteko maskulinitate-ereduak berrikustea beharrezkoa dela, erantzukizunak birbanatzea eta eguneroko bizitzan konpromiso zehatzak hartzea. Berdintasuna ez da emakumeek bakarrik egin dezaketen bidea: guztion ardura da. Halaber, gizonen artean dagoen aniztasuna eta maskulinitatea bizitzeko modu ezberdinak ere azpimarratu zituen.

Konpromiso partekatuaren keinua

Jardunaldia kanpoan egindako talde-argazki batekin amaitu zen, non parte-hartzaileek berdintasunarekiko konpromisoa modu ikusgarrian adierazi zuten. Euripean, aterki moreak konpromiso partekatu horren sinbolo bihurtu ziren.
“Xirimiriak bezala, berdintasunak blaitu gaitzala” izan zen keinu kolektibo horren leloa. Amaiera xume baina esanguratsua, jardunaldiaren espiritua ondo islatzen duena: pausoz pauso, gizarte bidezkoago, berdinzaleago eta zaintzaileago baterantz elkarrekin aurrera egiten jarraitzeko nahia.

Eta jardunaldian jorratutako gaietan gehiago sakondu nahi baduzu, hurrengo bideoan dituzu hitzaldi osoak: